Wewnętrzna analiza mikrobiologiczna w zakładach produkcyjnych przestaje być jedynie dodatkowym środkiem podnoszącym bezpieczeństwo żywności – dziś coraz częściej staje się standardem wymaganym przez kontrahentów. Oczekiwania wobec producentów rosną, co wymusza ciągłe doskonalenie procedur oraz podnoszenie kompetencji w zakresie kontroli mikrobiologicznej. Kluczowym etapem tego procesu jest prawidłowy pobór próbek, bez którego nawet najlepsza analiza nie przyniesie wiarygodnych wyników. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabierają gąbki do pobierania próbek – narzędzie, które odgrywa istotną rolę w zapewnieniu reprezentatywności i jakości próbek.
W artykule przyjrzymy się, kiedy warto z nich korzystać, w jakich sytuacjach sprawdzają się najlepiej oraz jakie dobre praktyki warto stosować podczas pobierania próbek.
Gąbki do pobierania próbek – czym są i jak działają?
Gąbki do pobierania próbek to wytrzymałe narzędzia (np. celulozowe, poliuretanowe), często wstępnie nawilżone buforem neutralizującym środki dezynfekcyjne. Jest to ważne, ponieważ pozwala zwiększyć przeżywalność bakterii, a tym samym uniknąć fałszywie negatywnych wyników naszych analiz. Ponadto badania wykazują, że np. gąbki poliuretanowe są bardziej skuteczne w odzyskiwaniu drobnoustrojów niż inne materiały, a także cechują się większą elastycznością i wytrzymałością na uszkodzenia.
Dzięki dużej powierzchni chłonnej i możliwości delikatnego ścierania powierzchni, są idealne do płaskich stref: linii produkcyjnych, stołów, blatów czy kół wózków itp. Nie znaczy to jednak, że nie istnieją rozwiązania pozwalające na dotarcie do trudno dostępnych miejsc miejsc. Na rynku dostępne są również gąbki o małych główkach, które świetnie posłużą do pobierania wymazu ze szczelin, natomiast za pomocą rozkładanych rączek teleskopowych, zebranie próbek jest możliwe również z takich obszarów jak sufity.
Kiedy pobierać wymazy?
Częstotliwość i sposób pobierania wymazów środowiskowych, w tym przy użyciu gąbek do pobierania próbek, zależą od rodzaju zakładu, przetwarzanego surowca oraz wytycznych wydawanych przez odpowiednie instytucje. Na przykład USDA FSIS (Stany Zjednoczone) nakłada obowiązek regularnego monitorowania środowiska w zakładach przetwórstwa mięsa surowego i drobiowego, zwłaszcza w miejscach, gdzie produkt ma bezpośredni kontakt z powierzchniami. Zaleca się codzienne pobieranie próbek z tzw. krytycznych punktów kontaktu – takich jak stoły robocze, taśmy transportowe czy noże – z wykorzystaniem wymazów gąbkowych (ang. FCS swabs i environmental swabs), zgodnie z zasadami SSOP i HACCP. FSIS zwraca również uwagę na konieczność rotacji punktów poboru, aby objąć monitoringiem cały obszar produkcji.
Z kolei EURL Listeria (Unia Europejska) zaleca stosowanie gąbek w zakładach przetwórstwa ryb, koncentrując się przede wszystkim na tzw. strefach 1 i 2, czyli tych, które mają bezpośredni lub pośredni kontakt z produktem. Próbki należy pobierać w trakcie produkcji (najlepiej po minimum dwóch godzinach pracy) oraz po jej zakończeniu, tuż przed rozpoczęciem procesu czyszczenia i dezynfekcji. Dodatkowo rekomenduje się przeprowadzanie wymazów przed wznowieniem produkcji – szczególnie po demontażu urządzeń – w celu oceny czystości miejsc trudno dostępnych.
Warto podkreślić, że jednym z najważniejszych czynników wpływających na częstotliwość badań jest poziom ryzyka związany z kontaktem powierzchni z żywnością – im bliższy i częstszy kontakt, tym częstszy powinien być monitoring. Harmonogramy należy również dostosować do wielkości i profilu działalności zakładu. Co istotne, możliwe jest stopniowe zmniejszanie liczby pobieranych próbek lub wydłużanie odstępów między badaniami, jeśli zakład potrafi wykazać skuteczność wdrożonych procedur zarządzania bezpieczeństwem żywności. Przykładowe wymagania w tym zakresie można znaleźć w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2073/2005 wraz z późniejszymi zmianami.
Dokładniejsze informacje można znaleźć na stronie z rozporządzeniem.
Gąbki do pobierania próbek- World Bioproduct
W ofercie naszej firmy znajdą Państwo gąbki do pobierania próbek marki World Bioproduct – łączące wygodę użytkowania z wysoką skutecznością w wychwytywaniu mikroorganizmów z powierzchni produkcyjnych. Dzięki ergonomicznej budowie i giętkiej, odkręcanej rączce, gąbki te sprawdzają się nawet w trudnodostępnych miejscach, minimalizując ryzyko kontaminacji i zwiększając wiarygodność wyników.
Dostępne są w wielu wariantach zależnych od wielkości, nasączonego buforu, czy materiału. Ponadto dostępnych jest wiele ułatwiających pracę akcesoriów, jak przedłużacze teleskopowe pozwalające pobrać próbki z trudno dostęnych miejsc, np. z sufitu oraz fiolki 9 ml to przygotowania rozcieńczeń mikrobiologicznych.
Więcej informacji znajdą Państwo na stronie z produktem. To niezawodne rozwiązanie, które usprawnia codzienną kontrolę higieny – zarówno w rutynowych audytach, jak i podczas wewnętrznych procedur jakości.
Rozpocznij kontrolę mikrobiologiczną z BIOING!
Mamy nadzieję, że niniejszy artykuł rozwiał wątpliwości, oraz dostarczy Państwu niezbędnych informacji w zakresie pierwszych kroków w kontroli jakości. Jeśli będą Państwo planować rozwój firmy o wewnętrzną kontrolę mikrobiologiczną, serdecznie zapraszamy do kontaktu, szybkie testy mikrobiologiczne dostępne w naszej ofercie z pewnością ułatwią zadanie. Natomiast nasi specjaliści z miłą chęcią pomogą Państwu w zaplanowaniu tego kroku i podzielą się swoim doświadczeniem.